Scientific Information

زندگي تكثير ثروتی است كه نامش محبت است

اتحادیه ستاره شناسی دانش آموزی استان مرکزی
ساعت ۱٠:٢۳ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٥ دی ۱۳۸۸  

اتحادیه ستاره شناسی دانش آموزی استان مرکزی به مناسبت گرامیداشت دانشمند ایرانی غیاث الدین جمشید کاشانی از من و جناب آقای هوشنگ عباسی دعوت کردند که ...

 برای دیدن جزئیات بیشتر بر روی لینک زیر کلیک کنید...

اینجا کلیک کنید


پروژه جهان در شب سرانجام به ایران رسید
ساعت ۱٠:٢٠ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٥ دی ۱۳۸۸  

پروژه جهان در شب، از فعال‌ترین پروژه‌های ویژه سال‌ جهانی نجوم بود. این پروژه بین‌المللی که با ابتکار بابک امین تفرشی و حمایت انجمن منجمان بدون مرز تشکیل شده بود...

پروژه جهان در شب (TWAN) از فعال‌ترین پروژه‌های ویژه سال‌ جهانی نجوم بود. این پروژه بین‌المللی که با ابتکار بابک امین تفرشی و حمایت انجمن منجمان بدون مرز تشکیل شده بود گروه بزرگی از عکاسان آسمان شب را از چهارگوشه دنیا گرد هم جمع کرد تا با سفر به نقاط مختلف جهان، شکوه زیبایی‌های آسمان را در پیوند با جذابیت‌های تاریخی و طبیعی مقابل چشمان مردم قرار دهند.

حاصل این ماجراجویی، نمایشگاه‌ها و کارگاه‌های آموزشی بود که در نقاط مختلف جهان برگزار شد. در این برنامه‌ها نه تنها مخاطبان و مردم عادی می‌توانستند حاصل کار عکاسان را ببینند که با شرکت در کارگاه‌هایی که با حضور چهره‌های برجسته عکاسی نجومی جهان در کشور آنها برگزار می‌شد، می‌توانستند سطح توانایی‌های تخصصی خود را گسترش دهند.

در سال جهانی نجوم مدیر این پروژه به دلیل ترویج زیبایی‌های آسمان شب، جایزه بنیاد لئونارت نلسون را که معتبرترین جایزه عکاسی علمی به شمار می‌رود از آن خود کرد اما سال نجوم در حالی به کار خود پایان داد که این پروژه در خانه مادری بنیانگذارش به اجرا درنیامده بود.

 Image

به‌رغم همه تلاش‌هایی که در هماهنگی‌ها وجود داشت، اجازه این کار داده نشد تا این که سرانجام در وقت اضافه، سال جهانی نجوم پروژه جهان در شب به ایران رسید.

با تلاش اسدالله قمری‌نژاد و حوزه هنری استان زنجان و حمایت انجمن نجوم ایران شهر زنجان از تاریخ 12 تا 14 اسفند، میزبان این پروژه در ایران خواهد بود، پروژه‌ای که بزرگ‌ترین رویدادش در خاورمیانه را در زنجان برگزار خواهد کرد. این پروژه در قالب یک نمایشگاه عظیم و یک کارگاه تخصصی برگزار خواهد شد و تصاویر جهان در شب روی صفحات نورانی به تابش در خواهند آمد و در کنار آن در کارگاهی تخصصی ‌که با حضور عکاسان آسمان شب بین‌المللی و مهمانان خارجی برگزار خواهد شد موضوعاتی چون پردازش تصاویر نجومی، پروژه‌های علمی در عکاسی، عکاسی پیشرفته از آسمان و امثال آن به بحث گذاشته می‌شود. انجمن نجوم ایران قرار است، هفته‌های آتی ثبت‌نام علاقه‌مندان شرکت در این پروژه را آغاز کند.

توضیحی درباره جهان در شب:

 توآن پروژه‌ای بین‌المللی و غیرانتفاعی با همکاری اخترشناسان و عکاسان سرشناس آسمان شب در حدود بیست کشور جهان، زیر نظر انجمن بین‌المللی نجوم، یونسکو، و انجمن منجمان بدون مرز است که با تهیه و ارائه تصاویر خیره‌کننده و هنرمندانه از آسمان شب بر فراز آثار تاریخ و طبیعی در جهان (از جمله ایران) به معرفی عمومی زیبایی‌ و ارزش آسمان شب و اهمیت اخترشناسی می‌پردازد. جامعه نجوم و مراکز آموزشی از تصاویر توآن برای آموزش و ترویج نجوم بهره می‌برند. نمایشگاه ها و کارگاه‌های آموزشی توآن تا کنون در بیش از بیست و پنج کشور جهان در شش قاره  برگزار شده‌اند.


همراه با کاوشگر فروسرخ گسترده میدان!
ساعت ۱٠:۱۸ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٥ دی ۱۳۸۸  

اخیرا ناسا جستجوگر میدان وسیع را برای نقشه برداری فروسرخ پرتاب و این جستجوگر پوشش حفاظتی اش را بیرون انداخت و چشم هایش را به آسمان پرستاره باز کرد.

مهندسین و دانشمندان اعلام کردند این مانور بدون هیچ مانعی انجام شد (پوشش محافطتی رها شد) و همه چیز به­ طور درست کار می­کند. تصاویر ماموریت "فلق؛ سپیده دم" حدودا 1ماه پس از متعادل شدن تلسکوپ به نمایش عموم گذاشته می­شود.

«ویلام آیرس»(eWilliam Irac)، مدیر پروژه این ماموریت در آزمایشگاه پیش­ رانش جت ناسا، اعلام کرد:"پوشش حفاطتی در هوا معلق و با برنامه خارج شد و سنسورهای ما برای بار اول تابش متعادلی از ستاره­ ها دریافت کردند."

تلسکوپWise  با بیشترین دقت؛ از تمام آسمان در نور فروسرخ نقشه برداری خواهد کرد.

http://www.astronomy.com/asy/objects/images/wise(2).jpg

و این میلیون ­ها تصویر نشان­ دهنده­ ی قسمت­ های تاریک کیهان است و اجرامی مانند سیارک­ ها، ستاره­ ها و کهکشان­ هایی که بسیار سرد و یا غبار اندود­ند را نمایان می­ کند.

این تلسکوپ که طی 9 ماه آسمان را 5/1 بار نقشه­ برداری می­کند در 14 دسامبر از پایگاه هوایی واندنبرگ پرتاب و هنگامی­ که در فضا ظاهر شد برای رهایی از سرپوش خود آماده بود.

پوشش در بالای عایق حرارتی استفاده می ­شد که ابزار را خنک نگه دارد؛ یک تلسکوپ 16 اینچی (40 سانتی متری) و چهار آشکارساز فروسرخ هر کدام با یک میلیون پیکسل. این ابزار باید در دمای بسیار سرد (-266 درجه سیلسیوس/ 7 درجه کلوین) نگه­داری شوند. پوشش حفاظتی برای جلوگیری از گرم شدن این ابزار و یا محافظت از تابش فروسرخ است و این پوشش همه چیز را در روی زمین خنک نگه می­دارد مانند، عایق حرارتی از لایه های خلاء کمک می گیرد. همچون گرم نگه داشتن یک فنجان قهوه و یا سرد نگه داشتن یک لیوان Iced tea .

فضای خلاء درونWISE  از ورود گرما به داخل آن جلوگیری می­کرد و حالا فضا خودش این خلاء را بهتر از قبل تامین می­ کند! و این پوشش ابزار را از نور خورشید و گرمای اضافی حفظ می­ کند.

اکنون دانشمندان مشغول سازمان­دهی فضاپیما برای تطبیق آهنگ اسکن آینه­ ها برای گرفتن عکس ­ها در آسمان اند. مانند مدارهای دور زمینWISE  از اسکن آینه برای بی­اثرکردن این حرکت استفاده خواهدکرد تا هر 11 ثانیه از آسمان عکس­ های فریم­ بسته­ ی سریع بگیرد، یعنی حدودا 7500 عکس در روز !!


در مناطق جدیدی از ماه که انتظار نداشتیم آب پیدا شد
ساعت ۱٠:۱٥ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٥ دی ۱۳۸۸  

از نظر علمی وجود آب بصورت مایع در دمای 167- امکان ندارد. در نتیجه باید در مکانهایی سرد نظیر قطب‌های ماه آب به شکل یخ تجمع کرده باشد. اما ...

از نظر علمی وجود آب بصورت مایعی پایدار در دمای 167- امکان ندارد. در نتیجه باید در مکانهایی سرد نظیر قطب‌های ماه یا گودال‌هایی که نور خورشید را دریافت نمی‌کنند آب به شکل یخ تجمع کرده باشد. اما فضا‌پیمای LCROSS  ناسا در مهر ماه امسال پس از برخورد با چنین گودالی در سطح ماه، بنام کابئوس (Cabeus آب پیدا کرد.

 

http://www.newscientist.com/data/images/ns/cms/dn18321/dn18321-1_500.jpg

 

اما رصد های اخیر مدار‌گرد اکتشافی ماه (LRO)، نشان می­دهد که بسیاری از مناطقی که در نزدیکی قطب جنوب همیشه در سایه هستند خشک و مناطقی که نور دریافت می‌کنند مرطوب می‌باشند.

 

این رصدها به دنبال آزمایش­های "آشکارساز نوترونی ماه" (LEND)، که با سنجش میزان نوترون‌هایی که از ماه ساتع می‌شود امکان وجود آب را بررسی می‌کند، انجام شد. آب و مواد دیگری که در ساختار آنها هیدروژن وجود دارد باعث کاهش تعداد نوترونهای پایدار می‌شوند.

LEND به بررسی 37 گودال در مناطق همیشه تاریک که نزدیک به قطب جنوب هستند پرداخت و تنها در 3 گودال به نام‌های کابئوس، فاستینی وشوماخر، مقادیر قابل توجهی هیدروژن یافت شد. چند منطقه آشکار دیگر نیز وجود هیدروژن را نشان می‌دهند.


بررسی خورشیدگرفتگی جمعه 25 دی ماه
ساعت ٩:٤۱ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٥ دی ۱۳۸۸  

صبح جمعه شاهد اولین خورشید گرفتگی در سال 2010 و آخرین خورشیدگرفتگی در سال 88 خواهیم بود. دبیر اجرایی شاخه آماتوری انجمن نجوم و موسسه ژئوفیزیک در این خصوص گفته اند....

دبیر اجرایی شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران از وقوع خورشیدگرفتگی در 25 دی ماه خبر داد و گفت: این کسوف (خورشیدگرفتگی) از نوع حلقوی است که مردم ایران نیز می توانند به صورت جزئی آن را مشاهده کنند البته بهترین نقطه مشاهده گرفت در ایران شهرهای جنوبی کشور است.

اسدالله قمری نژاد با بیان این مطلب افزود: این خورشید گرفتگی از غرب آفریقا آغاز می شود و در شرقی ترین نقطه چین به پایان می رسد.

 Image

وی با تاکید بر اینکه این خورشیدگرفتگی از نوع حلقوی است اظهار داشت:  این نوع از خورشیدگرفتگی هنگامی رخ می دهد که از سطح زمین، اندازه ظاهری ماه کوچکتر از اندازه ظاهری خورشید دیده می شود در گرفت حلقوی بخشی از خورشید به صورت حلقه روشن در اطراف ماه قابل رویت خواهد بود.

قمری نژاد با بیان اینکه این گرفت بیست و سومین گرفت از 70 گرفت دوره141  ساروسی است، ادامه داد: هر ساروس عبارت است از یکسری گرفت هایی که با فاصله 18 سال و 11 روز و 8 ساعت به طور منظم رخ می دهد.

Image 

جزئیات خورشیدگرفتگی

وی با اشاره به جزئیات این پدیده کیهانی خاطرنشان کرد: در این پدیده در بهترین شرایط ماه میان زمین و خورشید قرار می گیرد و هر چه از خط مرکزی "گرفت" دور شویم این گرفت جزیی دیده می شود بهترین وضعیت گرفت حلقوی در اقیانوس هند خواهد بود.

دبیر اجرایی شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران با اشاره به اینکه 20 درصد این خورشید گرفتگی در ایران قابل مشاهده است، یادآور شد: این خورشید گرفتگی در ایران به وقت رسمی ( نصف النهار مرزی ایران) از ساعت 9 و 20 دقیقه تا 9 و 30 آغاز می شود و تا ساعت 11 و 30 دقیقه ادامه دارد.

بهترین نقطه مشاهده گرفت در ایران

به گفته وی بهترین نقطه مشاهده گرفت در ایران در شهرهای جنوبی کشور است و هرچه به سمت شهرهای شمالی کشور حرکت کنیم کمترین مقدار کسوف مشاهده می شود.

هشدار برای رصد خورشید گرفتگی  

دبیر اجرایی شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران، با تاکید بر استفاده از ابزارهای مناسب برای رصد خورشیدگرفتگی گفت: برای رصد این پدیده لازم است از فیلترهای مناسب استفاده شود.

قمری نژاد همچنین تاکید کرد: رصدگران قبل از رصد کسوف لازم است فیلترهای خود را بررسی کنند تا نسبت به وجود سوراخ و پارگی در سطح آن اطمینان حاصل کنند در غیر این صورت دچار آسیبهای جدی در ناحیه چشم می شوند.

Image 

جدول میزان رصد و جزئیات خوشیدگرفتگی 25 دی ماه از سوی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران اعلام شد.

بر اساس اعلام موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران این گرفتگی در بخشی از کشورهای جمهوری آفریقای مرکزی، زئیر، اوگاندا، کنیا، جزایر مالدیو، جنوب هند، سری لانکا، بنگلادش، میانمار و چین به صورت حلقوی دیده می شود.

این گرفتگی در بیشتر آسیا، مرکز و جنوب اروپا و آفریقا (جز غرب، شمال غرب و بخش کوچکی از جنوب آن) به صورت جزئی مشاهده می شود.

در شهر تهران گرفتگی در ساعت 9 و 21 دقیقه آغاز می شود و در ساعت 10 و 23 دقیقه به حداکثر می رسد که در این حالت ماه 8 درصد از سطح قرص خورشید را می پوشاند. این گرفتگی در ساعت 11 و 30 دقیقه در تهران خاتمه می یابد.

مشخصات خورشیدگرفتگی برای تمامی مراکز استانها به شرح زیر است:

شماره/مرکز استان/ شروع گرفتگی/ حداکثر گرفتگی/ پایان گرفتگی/ حداکثر پوشیدگی(درصد)

 Image

خورشیدگرفتگی در مناطق جنوب شرقی ایران نسبت به دیگر مناطق کشور طولانی تر است و بخش بزرگتری از قرض خورشید پوشیده می شود. با توجه به این نکته لازم است که مشاهده مستمر خورشید گرفتگی به بینایی آسیب می رساند و برای این کار، استفاده از صافی های مناسب ضروری است.

 


رکورد دورترین خوشه‌ی‌ کهکشانی شکسته شد
ساعت ۳:٥٦ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٦ دی ۱۳۸۸  

خوشه‌ی کهکشانی 041JKCS، رکورد دورترین خوشه‌ی کهکشانی را شکست. رکورد قبلی از آن خوشه‌ای بود که در فاصله‌ای حدود 1 میلیارد سال نوری از ما قرار داشت.

این جرم، که دورترین خوشه‌ی کهکشانی کشف‌شده تاکنون است، با ترکیب داده‌های رصد‌خانه‌ی پرتو ایکس چاندرای ناسا و تلسکوپ‌های نوری و فروسرخ شناسایی شده است. این خوشه، که در فاصله‌ی حدود 2/10 میلیارد سال نوری از ما قرار گرفته، متعلق به زمانی است که عالم فقط یک-چهارم عمر فعلی خود را داشته است.

خوشه‌های کهکشانی بزرگ‌ترین اجرام موجود درعالم‌اند که اجزایشان به‌سبب نیروی گرانش کنار هم جمع‌اند. کشف چنین ساختار عظیمی در آن دوران آغازین عالم می‌تواند اطلاعات مهمی را درباره‌ی چگونگی تحول کیهان در این مرحله‌ی بحرانی در اختیارمان قرار دهد.
http://www.cbc.ca/gfx/images/news/photos/2009/10/23/nasa-galaxy-cluster.jpg

خوشه‌ی کهکشانی 041JKCS  زمانی شناسایی شد که دانشمندان به این باور رسیدند که خوشه‌های کهکشانی را می‌توان، براساس مدت زمان سپری‌شده از تشکیل آنها، در آغاز عالم یافت. بنابراین، با بررسی ویژگی‌های این خوشه‌ی کهکشانی -مانند ترکیبات، جرم و دما- می‌توان اطلاعاتی از چگونگی شکل‌گیری عالم به دست آورد.

در اغلب موارد، خوشه‌های کهکشانی دوردست را نخست با رصدهای مرئی و فروسرخ شناسایی می‌کنند که آشکارساز ستاره‌های پیر و سرخ حاکم در کهکشان‌های سازنده‌ی خوشه‌هاست. خوشه‌ی کهکشانی 041JKCS  در حقیقت در سال 2006/1385 در نتیجه‌ی مطالعاتی کشف شد که با تلسکوپ فروسرخ بریتانیا (UKIRT) صورت گرفت. سپس، فاصله‌ی این خوشه را به کمک رصدهای مرئی و فروسرخ تلسکوپUKIRT ، تلسکوپ کانادا-فرانسه-هاوایی و تلسکوپ فضایی اسپیتزر ناسا مشخص کردند.
رصدهای فروسرخ اهمیت بیشتری دارند، چراکه نور مرئی کهکشان‌ها به‌سبب انبساط عالم در فواصل بسیار زیاد به طول موج‌های فروسرخ انتقال می‌یابد.

داده‌های چاندرا آخرین مدرک بود که 041JKCS  واقعاً یک خوشه‌ی کهکشانی به معنای حقیقی کلمه است. تابش پرتو ایکس انبساط ‌یافته‌ای که چاندرا دید نشان‌دهنده‌ی این است که در بین این کهکشان‌ها گازهای داغی وجود دارد که این مسئله را می‌توان از خوشه‌های کهکشانی انتظار داشت تا از خوشه‌هایی که در حال شکل‌گیری‌اند. همچنین، بدون مشاهدات پرتو ایکس این احتمال باقی می‌ماند که این جرم ترکیبی از گروه‌های مختلف کهکشانی است که در امتداد مسیر دید ما قرار گرفته یا اینکه رشته‌ای بلند است از کهکشان‌ها و گاز که از روبه‌رو دیده می‌شود. جرم و دمای این گاز داغ، که از رصدهای چاندرا به دست آمد، تمام این احتمالات را منتفی کرد.

گستردگی و شکل این تابش ایکس همراه با نبود منبع رادیویی مرکزی، این احتمال را مورد تردید قرار می‌دهد که گسیل پرتو ایکس به‌سبب پراکنده شدن تابش زمینه‌ی ریزموج کیهانی به‌وسیله‌ی ذرات گسیل‌کننده‌ی امواج رادیویی، ایجاد شده باشد.

هنوز ممکن نیست که با شناسایی تنها یک خوشه‌ی کهکشانی در فاصله‌ی بسیار دوردست بتوان مدل‌های کیهان‌شناختی را بررسی کرد، اما تحقیقات جهت شناسایی دیگر خوشه‌های کهکشانی در فواصل بسیار دور همچنان ادامه دارد.

به گفته‌ی بِن موگان، از دانشگاه بریستول در بریتانیا، «این کشفی هیجان‌انگیزاست چراکه شبیه این است که فسیلی از دایناسور تیرانوزروس رِکس بیابیم که بسیار قدیمی‌تر از دیگر نمونه‌های شناسایی شده باشد. یک فسیل ممکن است درست با شناخت ما از دایناسورها منطبق باشد اما اگر تعداد بسیاری فسیل شناسایی کنیم می‌بایست به بررسی مجدد چگونگی تکامل دایناسورها بپردازیم. همین مسئله را می‌توان به خوشه‌های کهکشانی و شناخت ما از کیهان‌شناسی نیز  تعمیم داد».


برخی از پرسش‌های مطرح‌شده برای دانشمندان درباره‌ی این خوشه، که امید است با مطالعه‌ی بیشتر به آنها
پاسخ داده شود، عبارتند از: تراکم عناصر سازنده‌ (مانند آهن) در چنین اجرام جوانی چیست؟ آیا نشانه‌هایی وجود دارند دال بر اینکه این خوشه هنوز در حال شکل‌گیری است؟ آیا دما و روشنایی پرتو ایکس چنین خوشه‌ی دوردستی به جرم آن بستگی دارد، درست مانند خوشه‌های نزدیک‌تر؟


سیاهچاله ها به زمین بسیار نزدیکتر از حد تصورند
ساعت ۳:٥۳ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٦ دی ۱۳۸۸  

اخترشناسان برای اولین بار توانستند فاصله زمین و یک سیاهچاله را با دقتی بالا اندازه گیری کنند که نتیجه نشان داد سیاهچاله ها از آنچه تصور می رفت به زمین بسیار نزدیکترند.

محققان اعلام کردند سیاهچاله V404 Cyngi در فاصله هفت هزار و 800 سال نوری از زمین قرار گرفته است، به بیانی دیگر فاصله این پدیده کیهانی کمی بیش از نیمی از فاصله ای است که در گذشته تصور می رفت.

این فاصله، سیاهچاله V404 را در نزدیکی زمین قرار می دهد در جایی که فاصله تا مرکز کهکشان در حدود 26 هزار سال نوری و نزدیکترین ستاره در واری خورشید 4.2 سال نوری است.

افزایش دقت در اندازه گیری فاصله سیاهچاله ها به دانشمندان کمک می کند تصویر بهتری را از شکل گیری سیاهچاله ها ترسیم کنند. برای مثال با کمک چنین دستاوردی اخترشناسان امیدوارند بتوانند پاسخ این سوال را که آیا میان سیاهچاله هایی که در اثر برخورد دو ستاره و بدون ابرنواختران شکل می گیرند و سیاهچاله هایی که ناشی از ابرنواختران هستند تفاوتی وجود دارد را بیابند.

http://martinmobberley.co.uk/images/V404Cyg_19890530_mpm.jpg

اخترشناسان فاصله سیاهچاله V404 را با استفاده از تشعشعات رادیویی از سیاهچاله و ستاره در حال مرگی که با سیاهچاله در ارتباط بود، تعیین کردند. لایه های خارجی ستاره توسط سیاهچاله به داخل کشیده می شود که در اثر آن گازهای چرخان دیسکی از پلاسمای داغ را در اطراف سیاهچاله به وجود می آورند که این فرایند مقادیر زیادی امواج رادیویی و پرتو ایکس از خود ایجاد می کند.

سپس اخترشناسان با کمک گرفتن از سیستم تلسکوپ رادیویی بین المللی HSA میزان تغییر اختلاف منظر (یا میزان جابه جایی تصویر در اثر شکست نور یا جابه جایی ناظر) سیستم سیاهچاله ای را اندازه گیری کردند، این شیوه شامل اندازه گیری حرکات سالانه سیاهچاله در آسمان طی توالی حرکت زمین به دور خورشید است.

اخترشناسان معتقدند برآورد پیشین در رابطه با فاصله V404 بر اساس در نظر نگرفتن شکست و انکسار نوری تحت تاثیر غبارهای کیهانی به دست آمده است که می تواند باعث بروز خطای 50 درصدی شود. این در حالی است که میزان خطای اندازه گیری جدید در حدود 6 درصد است.