Scientific Information

زندگي تكثير ثروتی است كه نامش محبت است

اجزای منظومه ی شمسی و مشخصات آنها
ساعت ۱:٥۸ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ امرداد ۱۳۸٧  
خورشید خورشید ستاره ی منظومه ی شمسی است که ۱۵۰ میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارد. حدود ۶/۴ میلیارد سال عمر دارد. هر ۴/ ۲۷ روز یک بار به دور خود می چرخد. قطر آن نزدیک به ۴/۱ میلیون کیلو کتر است یعنی ۱۰۹ برابر قطر زمین (یک میلیون کره ی زمین می تواند در آن جای گیرد.). خورشید بیشتر از گازی به نام هیدروژن تشکیل شده است این گاز ذخیره ی سوخت خورشید است به تدریج در طی بیش از میلیارد ها سال هیدروژن مصرف می شود و از بین می رود دانشمندان حساب کرده اند که خورشید تاکنون کمتر از نیمی از سوخت های خود را سوزانده است.بر اثر سوختن این مواد انرژی فراوانی بوجود می آید که در سطح خورشید نزدیک به ۶۰۰۰ درجه و در مرکز آن حدود ۱۵۰۰۰درجه اندازه گیری شده است بر اثر این عمل خورشید دایماًوزن کم می کند دانشمندان می گویند در هر ثانیه حدود ۴ میلیون تن وزن کم می کند .مراحل زیر مربوط به بوجود آمدن تا نابود شدن خورشید است: ۱) خورشید ما مانند تمام ستارگان جدید زندگی اش را در ابر تیره ی سردی آغاز کرد که از گاز و غبار تشکیل شده بود و سحابی نام داشت. ۲) ستارگان بسیار دیگری نیز از انواع گوناگون ، شکل گرفته اند. آنها با هم یک خوشه یا گروه را به وجود آورده اند. ۳) خورشید از سحابی خارج شده و زندگی مستقل خید را آغاز نمود و به صورت یک ستاره ی سرد قرمز شروع به درخشیدن کرد. ۴) خورشید در بیشتر عمر خود مثل یک ستاره ی زرد عادی خواهد درخشید ولی ممکن است کمی داغت گردد. ۵) خورشید در اواخر عمرش بیش از صد برابر اندازه ی فعلی خود می شود و به صورت یک غول قرمز در می آید. بد نیست بدانید: پیر ترین ستارگان ۱۵ میلیارد سال عمر دارند. بزرگترین ستارگان ابر غول های قرمز هستند ابر غول های قرمز ممکن است هزاران بار از خورشید ما بزرگ تر باشند . داغترین ستارگان ابر غول های آبی هستند که دمای سطح آنها حداقل ۳۰ هزار درجه است. و کوچکترین ستارگان ستارگان نوترونی هستندکه قطر آنها نزدیک به ۱۵ کیلومتر است. همچنین بد نیست بدانید کهکشان راه شیری که خورشید در آن است ازبیش از میلیارد ها میلیارد ستاره تشکیل شده است. از این طرف تا آن طرف کهکشان را شیری ۱۰۰۰۰۰۰ سال نوری فاصله است. نزدیکترین کهکشان به ما بیشتر از ۱۵۰۰۰۰سال نوری فاصله دارد که نام آن «ابر ماژلانی بزرگ »است انواع کهکشان ها عبارتند از مارپیچی ، بیضی و نا منظم. عطارد عطارد نزدیک ترین سیاره به خورسید است . و در میان روز از یک تنور داغ هم داغ تر است چون حدود ۳۵۰ درجه ی سانتیگراد حرارت دارد ولی به هنگام شب سرمای آن به حد منجمد کننده ای می رسد زیرا عطارد جو ندارد که بتواند گرما را حفظ کند. این کره ۵۸ میلیون کیلو متر با خورشید فاصله دارد . ۴۸۸۰ کیلومتر قطر دارد. قمر ندارد . جو ندارد . یک روز آن برابر است با ۱۷۶ روز زمین. زهره زهره داغ طوفانی و پوشیده از ابر است . بطوری که دمای آن به ۴۸۰ درجه ی سانتیگراد می رسد که تقریباً ۵ برابر حرارت آبی است که دارد می جوشد زهره به این دلیل تا لین حد داغ است که در ابر ضخیمی از گاز دی اکسید کربن پوشیده شده است و ابر مذبور گرمای خورشید را مثل شیشه ی گلخانه محبوس می سازد.و جالب است بدانید که این کره ۱۰۸ کیلومتر با خورشید فاصله دارد . ۱۴۰/ ۱۲ کیلومتر قطر دارد . قمر ندارد جو آن عمدتاً از دی اکسید کربن تشکیل شده است . یک روز آن برابر است با ۳/۸ سال زمین . زمین زمین تنها سیاره در منظومه ی شمسی است که در آن هوا و اقیانوس و حیات یافت می شود. این سیاره از ۷۰% آب تشکیل شده است . و دارای جوّی مطابق با زندگی موجودات در آن است . این سیاره دارای تنها یک قمر به نام ماه است که فاصله ی آن تا زمین ۳۴۸۴۰۰کیلو متر است و ۳۴۷۶ کیلو متر قطر دارد . مریخ مریخ یک دنیای سرد کویری است که حدود ۵۰۰۰۰۰۰ سیارک بین آن و مشتری کمربنی تشکیل داده اند. مریخ هوای اندکی دارد ، آب سطحی ندارد و سرمای آن بسیار زیاد است بطوری که حتی در تابستان درجه ی حرارتش به بالای صفر نمی رسد ولی بعید نیست که روزی گرمتر بوده باشد در این صورت شاید دارای آب بوده و حتی شکل های ساده ای از حیات هم در آن وجود داشته است. بد نیست بدانید که: مریخ ۲۲۸ کیلومتر با خورشید فاصله دارد . ۶۷۹۰ کیلومتر قطر دارد . دو قمر دارد . جوّ آن از گاز دی اکسید کربن تشکیل شده است . یک روز آن برابر است با حدود ۵/۲۴ ساعت زمین. مشتری مشتری بزرگترین سیاره است . و بزرگترین قمر را هم دارا می باشد (گانیمه) این قمر از عطارد هم بزرگتر است مشتری در مجموع ۱۶ قمر دارد . بد نیست بدانید که مشتری ۷۷۸کیلومتر با خورشید فاصله دارد . ۱۴۲۸۰۰کیلومتر قطر دارد . جو آن از گازهای هیدروژن و هلیوم تشکیل شده است . یک روز آن برابر است با تقریباً ۱۰ ساعت زمین. زحل زحل درخشان ترین حلقه ها و بیشترین قمر را دارد در مجموع تعداد قمرهای زحل ۲۴ عدد می باشد جنس حلقه های اطراف زحل از ذرات یخ و غبار می باشد فاصله ی آن بیشتر از ۳۰۰ میلیون کیلومتر با خورشید فاصله دارد ۱۰۰۰۰۰کیلومتر قطر دارد . و یک روز آن کمتر از ۱۵ ساعت زمین است. اورانوس اورانوس ۱۵ قمر و ۱۳ حلقه دارد. که حلقه های آن همانند زحل از جنس ذرات یخ و غبار می باشد این کره حدود ۳۷۴ میلیون کیلومتر با خورشید فاصله دارد ، حدود ۳۱۶ کیلومتر قطر دارد و جو خاصی ندارد همچنین یک روز آن برابر است با۱۲ ساعت زمین. نپتون این سیاره ۵/۴ میلیارد کیلومتر با خورشید فاصله دارد . ۵۰۰۰۰ کیلومتر قطر دارد . ۸ قمر دارد جو آن از متان و گاز های دیگر تشکیل شده است . یک روز آن برابر است با حدود ۱۶ ساعت زمین . پلوتو پلوتو کوچکترین و کم شناخته ترین سیاره است . و به علت دوری فراوان از خورشید کرمای بسیار اندکی به آن می رسد که دما تا منفی ۲۴۰ درجه سانتی گراد هم می رسد و همچنین جالب است بدانید: پلوتو ۹/۵ میلیارد کیلومتر با خورشید فاصله دارد. ۳۰۰۰ کیلومتر قطر دارد . یک قمر دارد . جو ناشناخته دارد . یک روز آن برابر است با ۴/۶ روز زمین
سیاهچاله سد راه شکل گیری ستارگان می شود
ساعت ۱:٥٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ امرداد ۱۳۸٧  
تصاویر تازه ی رصدخانه ی پرتو X چاندرا محیط اطراف سیاهچاله ی ابرپرجرم مرکز M ۸۷ ، کهکشان همسایه ی بیضوی و عظیم ، رانشان می دهد. چاندرا حلقه هایی را در گاز داغ پیرامون کهکشان آشکار کرده است. این حلقه ها شاهدی بر وجود فوران های دوره ای در نزدیکی سیاهچاله ی ابر پرجرم هستند که موج ضربه هایی را به درون گاز مجاور می فرستند. این انفجارها هر چند میلیون سال اتفاق می افتند و از سرد شدن گاز درون خوشه و شکل گیری ستارگان جلوگیری می کند. غرش عظیم صوتی پدید آمده از سیاهچاله ی ابر پرجرم به وسیله رصدخانه چاندرا ناسا دریافت شد. این کشف با استفاده از داده های طولانی ترین رصد پرتوی X انجام شده از M۸۷ که یک کهکشان همسایه ی بیضوی وعظیم است، صورت گرفت. M۸۷ در مرکز خوشه ی کهکشانی سنبله قرار گرفته و جایگاه یکی از پرجرم ترین سیاهچاله های عالم است. دانشمندان حلقه هایی را در گاز داغ و گسیل کننده ی پرتو های X یافته اند که به خوشه نفوذ کرده و کهکشان را احاطه می کند. این حلقه ها نشانه ی وجود فوران های دوره ای است که در اطراف سیاهچاله ی ابرپرجرم اتفاق افتاده است و تغییراتی را در فشار گاز خوشه ایجاد کرده که به صورت صدا آشکار می‌شود. به گفته ی ویلیام فورمن از مرکز اختر فیزیک هاروارد - اسمیتسونین می توان گفت که در بیشتر عمر عالم صداهای بسیار بم و متفاوت زیادی درون این خوشه می غریدند. انفجارهای M ۸۷ که هر چند میلیون سال اتفاق می افتد از سرد شدن منبع عظیم گاز موجود در این خوشه جلوگیری کرده و مانع شکل گیری ستارگان جدید می شود. بدون این انفجارها و گرمای ناشی از آن M ۸۷ هرگز به صورت کهکشان بیضوی امروز وجود نداشت. پال منسون یکی از اعضای گروه می گوید که اگر این سیاهچاله این همه سر و صدا ایجاد نمی کرد، M۸۷ کهکشان کاملاً متفاوتی بود. احتمالاً کهکشان عظیم مارپیچی که سی بار از راه شیری درخشان تر بود. انفجارها نتیجه ی ورود ماده به درون سیاهچاله است. هنگامی که قسمت اعظم ماده بلعیده می شود، مقداری از آن به شدت به صورت جت هایی به بیرون فوران می کند. این جت ها از مناطقی در نزدیکی سیاهچاله که نور و صدا را گریزی از آن جا نیست، پرتاب شده و با فشار وارد گاز درون خوشه می شوند و صدایی را تولید می کنند که به بیرون منتشر می شود. رصدهای چاندرا از M ۸۷ هم چنین نشانه های قوی از زمان ایجاد موج ضربه ی ناشی از سیاهچاله ی ابر پرجرم را به دست می دهد که نشانه ای آشکار بر وجود یک انفجار عظیم است. این موج به صورت حلقه ای از پرتو های x پر انرژی پیرامون سیاهچاله با شعاع ۸۵۰۰۰ سال نوری ظاهر می شود. کهکشان بیضوی بسیار غولپیکر ۸۷ M در صورت فلکی سنبله و در مرکز خوشه کهکشانهای سنبله در این تصویر نور مریی با جت عظیم ذراتی که از قرص اطراف ابر سیاچاله مرکزی پرتاب می‌شود مشخص است. ویژگی های قابل ملاحظه ی دیگری نیز برای اولین بار در M۸۷ دیده شد. رشته های باریک پرتو x گسیل شده که طول برخی از آن تا ۱۰۰۰۰۰ سال نوری می رسد، که احتمالاً گاز داغ به دام افتاده در میدان های مغناطیسی است. هم چنین حفره ی ناشناخته ی بزرگی در گاز داغ در تصاویر پرتو x دیده می شود، که حدود ۷۰ میلیون سال پیش از یک انفجار از سیاهچاله ناشی شده است . کریستین جونز یکی دیگر از اعضای گروه می گوید ما می توانیم برخی از آنچه را که می بینیم مانند موج ضربه ها به وسیله ی کتاب های فیزیک توضیح دهیم. اما سایر جزئیات مانند رشته هایی را که یافتیم ذهن هایمان را بسیار درگیر کرده است. صدایی که از یک سیاهچاله ی دیگر در خوشه ی برساووش دریافت شده است مانند نتی است که حدود ۵۷ اکتاو پایین تر از دو میانی است. با این وجود صدای M۸۷ ظاهراً پیچیده تر و ناهنجارتر است. مجموعه ای از حلقه های نا منظم فضایی در گاز داغ نشانه ی انفجار های کوچک ناشی از سیاهچاله است که حدود هر شش میلیون سال اتفاق می افتد. این حلقه ها بر حضور امواج صوتی که در تصویر چاندرا دیده نمی شود دلالت دارد که حدود ۵۶ اکتاو از دو میانی پایین تر است. حضور حفره ی بزرگ و غرش صوتی شاهدی بر وجود نت هایی باز هم بم تر تا ۵۸ یا ۵۹ اکتاو پایین تر از دو میانی است که از انفجار های عظیم به وجود می آیند. این نتایج جدید در مورد M۸۷ در بخش اختر فیزیک انرژی های بالا در نشستی در سانفرانسیسکو ارائه شد.
جفت کهکشان مارپیچی آنتن
ساعت ۱:٥٠ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ امرداد ۱۳۸٧  
جفت کهکشان مارپیچی آنتن یا NGC ۴۰۳۸-۴۰۳۹ چند صد میلیون سال پیش در حرکت های کهکشانی درون خوشه خود به یکدیگر رسیده اند و از آن زمان در حال ادغام اند. بازوهای کشیده به سبب نیروهای گرانشی کشندی دو کهکشان بر یکدیگر نام آنتن را به این جفت کهکشان داده است. این جفت یکی از نزدیک ترین و بهرتین نمونه های جفت کهشکانهای برخوردی است به همین بارها هدف بزرگترین تلسکوپهای جهان بوده است و هابل نیز برای بار دوم نگاهی بسیار عمیق و دقیق به کهکشانهای آنتن انداخته است. در چنین برخوردی اگرچه ستاره های دو کهکشان، به علت فاصله زیاد ستاره ها از هم، دچار برخورد نمی شوند اما گاز میان ستاره ای دو کهمشان در هم می‌روند ومحیط آشفته ای را برای پیدایش میلیاردها ستاره پدید می آورند. که در تصویر جدید پرنورترین و فشرده ترین نواحی ستاره ساز ابر خوشه‌های پرجرم اند. همچنین حدوی نیمی از اجرام کم فروغ محو در تصویر کهکشان های آنتن خوشه های ستاره‌ای متولد شده ای هستند که هر کدام ده ها هزار ستاره دارند. حباب های نارنجی در چپ و راست تصویر هسته های دو کهکشان اند که بیشتر شامل ستاره های پیر و غبارند (رشته های غبار میان ستاره‌ای به صورت رشته های قهوه ای دیده می‌شود). در دو کهکشان شمار بسیاری نقاط آبی از نور نواحی‌ای که ستاره های آبی بسیار پر چرم متولد می‌شوند دیده می شود و دور تا دور خوشه ها را هاله صورتی-قرمز گاز یونیده شده و درخشان هیدروژن گرفته است. از مجموع هزاران خوشه شکل گرفته در این کهکشان و بیش از هزر ابر خوشه فقط تعدادی اندکی به مرور زمان باقی می‌مانند و بقیه با حرکت های درون کهشکانی پخش و به ستاره های منفرد تبدیل می‌شوند اما احتمالا حدود ۱۰۰ عدد از مجموع ابر خوشه ها‍، در واقع آنهایی که از همه پرجرم تر بوده اند، باقی می مانند تا در آینده تبدیل به خوشه های کروی پیر شوند. روند برخورد جفت کهکشان آنتن که از ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون سال پیش آغاز شده است جلوه ای است از آنچه کهکشان ما، راه شیری، و همسایه آن آندرومدا در ۲ تا۳ میلیارد سال آینده پیش رو دارند. آنها نیز در مسیر برخورد با یکدیگرند.
آزمون چند گزینه ای - بخش دوم
ساعت ٤:٢۳ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳ امرداد ۱۳۸٧  
انتخاب سوال در هر گونه ازمو ن انتخاب سوال مرحله ای حساس است . سوال امتحانی باید با بیا ن صریح روشن قابل فهم و حتی المقدور کوتاه مطرح شود تا امتحا ن دهندگا ن به سادگی مقصود را درک کرده و پاسخ را تشخیص دهند . پرسش امتحانی باید با همه ی آ نچه که مورد توجه ارزشیابی است- مثلاً ما با همه ی برنامه تحصیلی دوره مربوطه _ ارتباط داشته باشد و فقط روی یک یا چند بخش متمرکز نباشد . پرسش امتحانی باید با مقدار پیامد وقتی که برای جواب گفتن به آزمایشی اختصاصی داده میشود . مناسبت معقول داشته باشد . وقت زیاد وکم هر یک متضمن پیامد هایی است که دقت و اعتبار ارزشیابی را ساقط میکند . سوال های امتحانی باید با رشد ذهنی و سن به خصوص با هدف ارزشیابی مناسب داشته باشند .پرسش های امتحانی باید حتی المقدور مستقل از هم باشند تا موجب دوباره کاری و اتلف وقت نشوند . سوال های امتحانی از لحاظ سهولت و دشواری باید حالت متعادل و میانی داشته باشند که دست اکثریت گروه را در تهیه پاسخ ببندند و نه آن چنان سهل و روشن که همه به آنها به آسانی جواب دهند و مجال را بر طبقه بندی درست امتحان دهندگان تهیه کند . با توجه به این ضرورت ها ببینیم در تهیه دو گونه سوال های توصیفی و کوته جواب معمولاً چه مسائلی پیش می آید. ؟ درارتباط با پرسش های چند گزینه ای مسا له اساسی این است که تهیه این گونه پرسش ها خود به علم و آگاهی متناسب با شرایط ازمون نیازدارد . هر پرسش چند گزینهای فقط باید یک پاسخ درست داشته باشد . نحوه مطرح کردن این پاسخ در پاسخنامه اهمیت اساسی دارد. مهمتر از ان انتخاب سه یا چهار پاسخ نادرست برای هر پرسش است . انتخاب پاسخ های نادرست از منابع مهم بروز نارسایی هاست . چنان پیش پا افتاده و بی محتوا در می ایند که تشخیص پا افتاده و بی محتوا در می ایند که تشخیص پاسخ درست کمرنگ جلوهمیکند و به صورت خودبه خودی ظاهر میشود . گاهی ازمون ها یا جواب درست دارد و یا چنان مبهم است که تشخیص درست و نادرست را دشوار می کند گاهی سلیقه و برداشت تهیه کننده در پیش بینی مطالب بیش از پراکندگی موضوع و محتوای مورد ارزشیابی در تهیه ی سوال ها رخنه می کند و بی شک بیشتر این موارد به لغزش و خظا در تهیه ی سوال ها باز می گردد، نه به متن و شیوه ی امتحان . در این مقال، تاکید روی این حقیقت است که تهیه ی پرسش های چند گزینه ای ، فی نفسه دشوار و نیازمند سلاحیت و تخصص کافیست ، با این همه ، اکنون اجرای ازمون های چند گزینه ای ، معمول و به حکم ضرورت های اجتناب ناپذیر ، جای دیگر روش ها را گرفته است . در این صورت ، باید به کوشش وسیع و معنادار برای بازسازی، بهسازی و پاکسازی آن از موانع و زواید پرداخت . ارزشیابی پرسش های امتحانی بی گمان نتیجه و بنابراین، اعتبار هر امتحان ، تابع عوامل گوناگون است. انتخاب سوال، نظم و انضباط اجرائی، ماخذ درست نمره گذاری و تصحیح اوراق ، همه در اعتبار ارزشیابی موثرند. اجرای برنامه ی وسیع ارزیابی سوال ها ، به ویژه در مواردی چون آزمون های گزینش دانشجو ، و آن ها که ملاک اختصاص امتیاز های قابل توجهی هستند که با سرنوشت انبوه جوانان برخورد دارند، به مراقبت جدی شدید و مستمر نیاز دارند، و این مستلزم اتخاذ راه و روند مناسب و معتبر برای ارزشیابی خود جریان و شیوه ی ارزشیابی است. تهیه ی سوال های مناسب امتحان مرحله ای بسیار دشوار ات و جنبه ی حساس ارزشیابی دارد هر چه را که بتوان پرسید، نمی توان گفت که سوال امتحانی است ، سوال های امتحانی را غربال و صافی های دقیق لازم است تا در ارتباط با همه ی آثار امتحان ، نارسایی ها را شناسائی کنند و به حداقل تقلیل دهند. به حکم همین ضرورت ، سوال های امتحانی باید نتیجه ی ارزشیابی های متعدد و با مجال تراز شده و قابل استناد باشند. اما پرسش های امتحانی را چگونه می توان ارزیابی کرد؟ خوشبختانه برای این منظور ، معیارهای نسبتاً دقیق فراهم کرده اند در اجرای این برنامه ، در درجه ی اول ، طبقه بندی امتحان دهندگان در سه گروه قوی، متوسط و ضعیف ، بر اساس نتیجه ی کلی امتحان لازم است ، که از نتیجه ی مستقل کار هر گروه و مقایسه ی آن ها می توان به ویژگی های معینی رسید برای این گروه بندی از تعداد امتحان دهندگان ، می توان در هر طرف درصد معینی در نظر گرفت . در آزمایش صعودی نتیجه ی کلی امتحان مثلاً ۲۵% افراد را در هر طرف به عنوان دو گروه ضعیف و قوی و ۵۰% میانی را گروهی متوسط در نظر می گیریم . در ارزشیابی سوال ها ، آن ها را یک به یک مورد توجه قرار می دهیم ، هر سوال برای خود معیارهایی به دست می دهد . برای شناسایی سوال های بهتر ، می توان از ملاک های مختلف استناد کرد. سختی و آسانی، قدرت تمیز، سلامت سوال از نظر موضوع و متن و … از جمله ضابطه های ارزشیابی هر سوالند. شاخص های بر اساس نتایجی که از کاربرد مکرر سوال ها حاصل می شود، باید فراهم کرد. سوال هایی که در مقیاس انبوه با پاسخ های ناکافی ، نارسا و غیر مربوط برخورد می کنند ، فی نفسه مصون از عیب و نقص نیستند . در حقیقت، ماهیت این گونه پرسش ها را نقصانی است که به صورت ناتوانی گروه در مقابله با آن ها ظاهر شده است . باری، در جامعه ی امروز که نوجوانان برای سال های دراز و به مدت قابل ملاحظه ، عمر خود را به حکم اجبار و به پیروی از رسم زمان در کلاس درس می گذرانند و توجه آنان به خط واحدی از پیروزی ، یعنی راه یافتن به تحصیلات دانشگاهی است ، ملاک های انتخاب باید قوی، قابل دفاع، نفوذدناپذیر و بنا شده بر پشتوانه های علمی منطقی و نوآور باشد. مبادا که در آخرین مرحله ی تحصیلات دبیرستانی ، خدای ناکرده بی میزانی و معیار دست رد بر سینه ی بعضی گذاشته شود که نخیر، تو برای آنچه سال ها مترصد آن بوده ای ، شایسته نیستی و از این بدتر آن که ، راه دیگری هم پیش پای ان ها نگذاشته باشیم. از این مقوله بگذریم که ، لُبِ سخن این که از ارزشیابی مستمر پرسش های امتحانی ، قابل قبول ترین سوال ها را از نقطه نظرهای مختلف باید شناسایی کنیم و در حفظ و سالم نگهداری آن ها بکوشیم، و همواره همتراز و موازی این کوشش ها ، در صدد آن باشیم که وقتی روش کار کهنه و شناخته شد از شیوه های بهتر ، موثر تر و سنجیده تری برای انتخاب به راستی بهترین ها سود بگیریم؛ در عین آن که برای دیگران نیز به فراخور شایستگی ها و توانایی هایشان راه و خط های دیگری فراهم آورده باشیم. به هر حال ، سرنوشت را به خصوص آن گاه که نسل جوان، و در نهایت ، جامعه، به نتیجه ی آزمون های عمومی چشم دوخه اند و امیدها دارند، چشم بسته به پاره ای معیار های نیم بند نباید سپرد . آزمون عمومی هم به ترازوهای دقیق و سالم نیاز دارد، و هم وزنه ها و معیارهای موحد و بدون شورش لازم است تا عدالت اجتماعی را مرعی دارد و انتخاب های شایسته تری را برای مقابله با شرایط فردا فراهم آورد. برای زندگی فردا مهار ها را به دست آن هایی باید داد که به راستی مهارت پذیر باشند.
آزمون چند گزینه ای - بخش اول
ساعت ٤:۱٧ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳ امرداد ۱۳۸٧  
در ارزشیابی دانش و توانایی ذهنی افراد از روش های گوناگون ا ستفاده می شود . امتحانات دوره ای و مقطعی معمولی تر ین آنها ست . در این جریا ن نوع ازمون اعتبار سوال ها و زما ن و ترتیب ارزشیابی نقش قابل توجه دارند . چه بسا که شیوه و روش جریان داوری را به کلی مقلوب کند .و اعتبار روش مهمترین ضرورت ارزشیابی است . در مجموعه عوامل موثر در نتیجه ارزشیابی نوع پرسش ها اهمیت اساسی دارد . ارزشیابی نوشتاری را از لحاظ نوع سوال به سه وجه مختلف می توا ن ترتیب داد. ۱ . طرح سوال های کلی به هر یک از آنها باید به صورت یک مقاله جامع پاسخ بدهند . این گونه پرسش ها قهرً باید از حیث تعداد معدود و از لحاظ وسعت در قالب فرصتی باشد که برای جلسه امتحان منظور می شود . ۲ . سوال های کوتاه و متعدد که پاسخ گفتن به هر یک از آنها به ذکر یک کلمه یا یک تاریخ و حداکثر یک یا دو سطر اظهار نظر نیاز دارد. این گونه پرسش ها به صورت های مختلف مطرح می شوند . گاهی سوال مستلزم اظهار نظری کوتاه و مشخص است . گاهی باید بین پاسخ های درست و نادرست آن را که درست است تشخیص داد و پاسخ به سوال به نشانه گذاری اکتفا می شود و گاهی قسمت هایی از یک متن از قبل تهیه شده را که جا ی آن ها در ورقه امتحانی برای اظهار نظر باقی است باید تکمیل کرد در هر حال در شیوه امتحا ن پرسش ها متعدد جواب ها کوتاه است . ۳. وجه سوم ترکیبی از دو صورت قبلی است . به این معنا که پرسش امتحانی آمیخته ای از سوال های کلی و کوتاه است که ممکن است در دو جلسه مختلف یا به توالی مطرح شوند . به این ترتیب که در مرحله اول امتحان دهندگان با وقت محدود به تعداد زیادی از سوال ها پاسخ کوتاه می دهند و در مرحله تکمیلی آزمایش در مقابل چند سوال کتبی قرار می گیرند تا بحال آن را داشته باشند درباره موضو ع مورد ارزشیابی هر قدر اگاهی و توانایی دارند به کار گیرد و شا یستگی خود را نشان دهند یعنی در پاسخ های نوع دوم آنها که ممتاز شوند جای خود را در میان گروه قوی و ممتاز اجرا می شود تا برای تمیز بین خوب و بد فرصت بهتری را فراهم کند و بر اساس این باز بینی مجدد شایسته ترین امتحان شفاهی هم بر حسب مورد ممکن است جای امتحان مرحله دوم را بگیرد که جا ی بحث و انتقاد وسیع دارد . و اعتبار ان به ملاک ها و نحوه اجرایش وابسته است . سوال های کلی به امتحان دهنده فرصت می دهد که همه اطلاعات خود را درباره موضوع سوال عرضه کند ورقه امتحانی را به سلیقه و تشخیص خود تنظیم کند و وسعت دید خود را با ملاک های دقیق تری نشان دهد. در پاسخ گفتن به سوال های کلی که توصیف و باز شکافی مسائل را ایجاد می کنند ، امتحان دهنده باید به همه ابعاد مساله توجه کند واین مستلزم تسلط کافی بر مطلب است . در این روش ورقه امتحانی از صورت قالبی فقط شامل رئوس مطالب مصون خواهد ماند. آنکه بیشتر می داند بهتر و بیشتر به بحث می پردازد و ورقه ی بهتری ارائه می دهد. نه آن که لقمه از پیش سا خته ای را بشناسد و ببلعد . سوال های کلی جایی برای حدس و گمان باقی نمی گذارند و امتحان دهنده فقط وقتی می توا ند به سو ال پاسخ دهد که درباره مو ضوع علم و اگا هی قبلی داشته باشد و بر پیو ستگی و تقدم و تاخر مطالب و نتیجه گیری قادر باشد . به هر حال در اعتبار این گونه ارزشیابی از بسیاری جهات تردید نیست اما افسوس که در مقیاس وسیع میلیو نی ازمایش شوندگا ن و در سطح و حد تحصیلات یک دوره یا یک سال تحصیلی به چنین روشی دسترسی نیست . آن گاه که تعداد امتحان کنندگان از حد متعارف مثلاً صد تا پا نصد نفر بالاتر می رود . بررسی پاسخ های مربوط به سوال های وصفی از حد امکانات عادی فراتر می رود و صورت عملی به خود می گیرد . در مقیاس تعداد امتحان دهندگان تصحیح اوراق جز با استفاده از حسابگر ها میسر نخواهد بود. کاربرد رایانه فقط با استفاده از رمزها یی که بر پاسخ های کوتاه بنا می شود می تواندعملی باشد . کد گذاری که لازمه استفاده از حسابگر ها ست لزوما پاسخ های کوتاه صریح و سریع را طلب می کند . پاسخ های کوتاه را نمی توا ن با پرسش های تفضیلی فراهم کرد . علاوه بر آن پاسخ ها ی کوتاه به تعداد زیاد و متعدد جواب نیاز دارد و این با معدود سوال های تفضیلی میسر نیست . بدین سبب ارزشیابی و امتحان در مقیاس وسیع پای روش و شیوه ای با تعداد سوال کافی و پاسخ های کوتاه رمز پذیر را به میان می کشد که شناخته ترین شکل آن همان آزمون های چند گزینه ای است. در ارزشیابی با سوال های متعدد که می توان به همه بخش های هر مطلب رسید برای عرضه اگاهی ها مجال بیشتری فراهم می شود . در این گونه ارزشیابی آزمایشی به اظهار نظر درباره چند موضوع معین محدود نیست . اگر احیاناً در موارد ضعف و کمبود داشته باشد می تواند به دیگر قسمت ها بپردازد و این بر دقت ارزشیابی می افزاید و چه بسا که بیش از چند سوال معدود می تواند جانب حق افراد را ملحوظ دارد زیرا کسی که در برخورد مثلاً با پنجاه تا صد پرسش کوتاه با مباحث گو ناگون در همه قسمت ها ناتوان و ضعیف است و ورقه امتحانی به داوری قطعی تری می رسد . در مقابل این امتیازها این گونه امتحان را نقاط ضعیفی هم متصور است . که عنایت به آن ها لازمه هر گونه بحث و بررسی در این زمینه است . اگر این شیوه ارزشیابی را می پذیریم و ناچار باید بپذیریم لزوم تلاش های معنادار و موثر در خط اعتلای سطح اعتبار آن را هم باید قبول کنیم . اعتبار آزمون های چند گزینه ای به مراقبت جدی و پی گیری درباره بعضی ویژگی ها ی آن وابسته است . اگر آن ویژگی ها و جنبه ها دستخوش غفلت باشند انحراف نتیجه ارزشیابی را از خط مطلوب سبب می شوند . مبادا که در عین الزام به تمسک به چنین شیوه امتحان در حالی که مبتکران آن در این باره شک و تردید نشان می دهند و مدام درصدد تغییر و اصلاح و تکمیل آن هستند ما با تمام وجود به آن ها تکیه کنیم و تصمیم های اساسی را چنان وابسته کنیم که نبودش به ز بود باشد و در نهایت از داوری منصفانه و عادلانه در تشخیص ارزش ها دور بیفتیم و حق ها پایمال شود.. این ویژگی ها کدامند ؟ آزمون های چند گزینه ای شرایطی لازم است که اصلی و اساسی یکی به خود پرسش ها باز می گردد و دیگری به لزوم بازسازی مستمر و حفظ و نگهداری سالم آنها در آزمو ن های چند انتخابی نخستین مساله مهم در تعداد انتخاب ها در این گونه پرسش ها در مقابل هر موضوع ممکن است دو یا سه یا چهار و ….. حالت مختلف مطرح شود . که فقط یکی از آن ها درست باشد . روشن است که به این ترتیب هر قدر درهر سوال تعداد انتخاب ها کمتر باشد . پاسخ گفتن مهم تر است و در مقابل جواب درست ا ن که نادرست ا ست اشکار و صریح خود را نشا ن می دهد و مستلزم در نظر گرفتن حالت ها دیگر نیست و این برای امتحان دهنده از لحاظ صرف وقت کوچک بودن دانه تفکر تسهیلا تی فراهم می اورد و تهیه کننده سوال را هم کمک موثری است که ناچار نخواهد بود برای یافتن گزینه های منا سب در هر مبحث به جست و جوی و سیع بپردازد . دیگر ضعف این آزمون ها در این است که به رغم بسیاری محاسن خطر آن را دارد که به حق برجستگان گروه چنانکه باید نرسد یا انهایی را که ناتوا نی مفرط دارند در حد ضعف و کمبود شا ن طبقه بندی نکند . زیرا که مجال بر آن ها که توانایی بیشتر و عالی تر در هر زمینه مباحث بسیاری برای طرح ا طلاعات و دانش خود دارند تنگ می کند و فقط به( آری و نه ) درباره هر موضوع محدود و مو ظف می کند به این سبب این روش به مقیاس دیگر روش ها توانایی رده بندی گرو ه را در میدانی وسیع ندارد و عملً دامنه تغییرات نمره های امتحانی را محدود می کند . به همین دلیل است که گاهی پس از چنین آزمونی در یک امتحان مکمل برای شناخت استعدادهای برتر فرصت هایی فراهم می آورند تا خوب و بد را فاصله ای فراهم شود و بر جستگا ن درگروه قوی و ممتاز قرار گیرند و تمیز خوب و بد به وجه بهتری میسر شود . نقطه ضعف دیگر آزمون های چند گزینه ای در این است که در آنها اصالت و عمق اطلاعات دستخوش بی اعتنایی است . پرسش چند گزینه ای برای ابزار جنبه های بنیادی آگاهی ها مجال باقی نمی گذارد . امتحان دهنده را وادار می کند که فقط در خطی حرکت کند که فقط در خطی حرکت گند که مطالب جزئی و احیانً کوتاه و چه بسا کم اهمیتی راکه می تواند در آزمون چند گزینه ای مطرح باشد به خاطر بسپارد و با پاره ای محفوظات قالبی برای مقابله با ضرورت های آزمون آماده شود . چنین است که با اجرای تدریجی این برنامه ها معلمانی در کلاس موفق ترند که چکیده ای سطحی برنامه ها را هر چه آشکار تر و مختصر تر مطرح کنند و به اصالت مطلب توجه نداشته باشند . بازار تهیه و فروش و اجرای این گونه آزمون ها رایج می شود و راه را بر توجه به عمق تحصیلات مدرسه ای می بندد . آن این گونه آزمون ها رایج و سرنوشت ساز باشد . داوطلب شرکت در امتحان به کنجکاوی و تحلیل وسیع مطالب نیاز ندارد با کوشش سازنده تفکر درباره مباحث مختلف فاصله می گیرد و به تدریج عمق تحصیلات مدرسه ای از لحاظ وسعت آگاهی ها به سطح نازلتری سقوط می کند .